حاج ملا هادي السبزواري
27
شرح المنظومة
است كه در سال 1289 ه . ق وقف نموده است . از اين واقف كتاب « مبدأ ومعاد ملا صدرا » نيز وقف كتابخانه مجلس شده است . اين نسخه در تصحيح حواشي أصل واقع شد وبا رمز « مج » مشخص گرديده است . در اينجا لازم ميدانم از همكارى متواضعانه رئيس محترم كتابخانه مجلس شوراى اسلامى جناب آقاى حائري ، كه از كتابشناسان بنام وتلاشگر اين مرز وبوم هستند صميمانه تشكر نمايم . ط - منابع شرح منظومه : چنانكه قبلا گفتيم حكيم سبزوارى شرح منظومه را در دوران جوانى ، بين 28 تا 48 سالگى ، وحواشي آنرا بين 48 تا 69 سالگى ، تأليف نمود . منابع وى در حين تأليف ، همان كتب درسى معروف كلامي ، فلسفي وعرفانى زمان خودش بوده وچيز ديگرى در اختيار نداشته است . مطالب اين كتاب در هفت مقصد ، تدوين شده كه بترتيب عبارتند از : مقصد اوّل ، در أمور عامه ؛ مقصد دوم ، در جواهر واعراض ؛ مقصد سوم ، در الاهيات به معنى الأخص ؛ مقصد چهارم ، در طبيعيات ؛ مقصد پنجم ، در نبوات ومنامات ؛ مقصد ششم ، در معاد ؛ مقصد هفتم ، در علم اخلاق . هر مقصد خود به چند فريده وهر فريده به چند غرر تقسيم مىشود . مآخذ ومنابعى كه وى از آنها بهره جسته وخود نيز بدانها تصريح نموده است به قرار زير است : از ملا صدرا : أسفار ، مبدأ ومعاد ، شواهد الربوبية ، مشاعر ، شرح هدايه ومفاتيح الغيب . از ابن سينا : الإشارات والتنبيهات ، شفا ، نجات ، حكمت علائيه . از قطب الدين شيرازي : شرح حكمة الاشراق ، شرح قانون ودرة التاج . از محقق طوسي : تجريد الاعتقاد وبعض شروح آن مانند قوشچى وشوارق الالهام وخفريّه ، شرح إشارات وتحرير أقليدس . از ميرداماد : قبسات ، تقديسات ، وافق مبين . از محى الدين عربى : فصوص وبعضي شروح آن مانند شرح عبد الرزاق كاشاني ، قيصرى ، فتوحات مكيه . آثار متفرقة ديگر مانند : ملّخص چغمينى وشرح إشارات فاضل باغنوى وبعضي از آثار